ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆ: ಮೈಸೂರಿನ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯ ಅಪೂರ್ವ ತಾಣ

 


ಮೈಸೂರಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮಾನಸಗಂಗೋತ್ರಿ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅರಮನೆ ಕೇವಲ ರಾಜವಂಶದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸ್ಮಾರಕವಲ್ಲ; ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುವ ಜ್ಞಾನಕೇಂದ್ರವೂ ಹೌದು.

ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜ ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರಿ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅಮ್ಮಣ್ಣಿಯವರಿಗಾಗಿ 1905ರಲ್ಲಿ ಈ ಅರಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅಂದಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿರುಚಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವ ಈ ಕಟ್ಟಡ ಇಂಡೋ–ಸಾರಾಸೆನಿಕ್ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸುಂದರ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಕೊಠಡಿಗಳು, ಎತ್ತರದ ಕಂಬಗಳು, ಆಕರ್ಷಕ ಕಿಟಕಿಗಳು, ಸುಂದರ ಕಮಾನುಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಅರಮನೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಅರಮನೆಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭವ್ಯ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಅಂದಿನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೌಶಲಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅರಮನೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಶಿಥಿಲಾವಸ್ಥೆ ತಲುಪಿತ್ತು. ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಇದರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 2000ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅರಮನೆಯ ಸಮಗ್ರ ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ನವೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಜೀವ ದೊರೆಯಿತು.

ಇಂದು ಈ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಜಾನಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಜನಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಸಾವಿರಾರು ಅಪರೂಪದ ವಸ್ತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು, ಬೇಟೆಯ ಸಾಧನಗಳು, ಅಡುಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು, ಮುಖವಾಡಗಳು, ಗೊಂಬೆಗಳು, ವೇಷಭೂಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಭರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಯಕ್ಷಗಾನ, ಬಯಲಾಟ, ತೊಗಲುಗೊಂಬೆಯಾಟ, ವೀರಗಾಸೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಜನಪದ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಬದುಕು, ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅವರ ದುಡಿಮೆ, ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಇಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅರಮನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸೌಂದರ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಬದುಕಿನ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಪರಿಚಯವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬರುವವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರಮನೆ, ಚಾಮುಂಡಿಬೆಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮೃಗಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ವಿಲಾಸ ಅರಮನೆಯಂತಹ ತಾಣಗಳು ಮೈಸೂರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ರಾಜವೈಭವದ ನಡುವೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಬದುಕು, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಟ್ಟಿರುವ ಈ ಅರಮನೆ ಮೈಸೂರಿನ ಪ್ರವಾಸಿ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.


Comments

Popular posts from this blog

ಕರಾವಳಿಯ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ಕೊಲೆಗಳ ಕರಿನೆರಳು

ಮಾತಿನ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ

WHEN COMMUNAL POLITICS POISONS TRADITION: A WARNING FROM UDUPI