ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೂ ದುರ್ಬಲ
ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ * ಬಿವಿಸೀ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುವ ಮಾತೊಂದು ಇದೆ - `ಹೀಗಾಯಿತು', `ಇದು ಆಗಿಬಿಟ್ಟಿತು', `ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ'. ಯುದ್ಧವಾಗಲಿ, ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವಾಗಲಿ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮವಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಲಿ, ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಅವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಘಟನೆಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಭಾಷೆಯ ಬಳಕೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮಸುಕಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಯಾರದ್ದು ಎಂಬ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಮಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಅನಾಹುತ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಘಟನೆಯ ಹಿಂದೆಯೂ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರ, ಒಂದು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ, ಒಂದು ತಪ್ಪು ಯೋಜನೆ ಅಥವಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಕøತಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದಂತೆ, ತಪ್ಪುಗಳಿಗೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೂ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಹೊಣೆ ಹೊರುವವರು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ನದಿಗಳು ಕಲುಷಿತವಾಗುತ್ತವೆ, ಗಾಳಿ ವಿಷಮಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಅರಣ್ಯಗಳ...