ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮುಗಿದವು; ಆದರೆ ಇನ್ನೂ ಪಾಠ ಕಲಿಯುವ ಮನಸ್ಸು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ

 ನೇರಾನೇರ * ಬಿವಿಸೀ

ದೆಹಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳವಳಿಯು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿರಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರ ರಾಜೀನಾಮೆ, ಕೆಲವು ಭರವಸೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಘೋಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಿಂತಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೋರಾಟ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಈಗ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ಹೋರಾಟದ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಸಿತ, ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳ ಕೊರತೆ, ಆಡಳಿತದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಅಭಾವ ಹಾಗೂ ಯುವಜನರ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಈ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಗೊಳಿಸಿದವು. ಅನೇಕ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಬೀದಿಗಿಳಿದರೂ, ಆಡಳಿತದ ಮೊದಲ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಂವಾದವಲ್ಲ; ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.

ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಬಹುಸಾರಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತೊಂದರೆಯಾಗಿ ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇದೆ. ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಆಲಿಸಿ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ನಾಯಕರು ಅದನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸಂಚು ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ ಚಳವಳಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳವಳಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಕೆಲವು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರೂ, ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ನೇಮಕಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ, ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಸಮರ್ಪಕ ಉತ್ತರ ದೊರೆತಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಸಚಿವರ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೋಷಗಳು ಮಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಈ ಘಟನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಭಾರತದ ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಯುವಕರು ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲ; ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಹೊಸ ರೂಪವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಸೋಲು ಅಥವಾ ಗೆಲುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಜನರು ಬೀದಿಗೆ ಇಳಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದರೆ, ಅದನ್ನು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಅದು ಆಡಳಿತದ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೂ ಸೂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಈ ಹೋರಾಟ ಮುಗಿದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಸಬೇಕು? ಪ್ರತಿಭಾವಂತರಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಹೇಗೆ ದೊರಕಬೇಕು? ಯುವಕರ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇನು? ಇವುಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಇಂತಹ ಚಳವಳಿಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಈಗ ಎದ್ದಿರುವ `ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ' ಚಳುವಳಿ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಜನಪರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ಅವಕಾಶ. 

ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ನಿಜವಾದ ಅಂತ್ಯ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಜನರು ತೆರಳಿದ ದಿನವಲ್ಲ. ಆಡಳಿತವು ಅದರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕಲಿತು ವ್ಯವಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ದಿನವೇ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮುಗಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.