ದುರ್ಬಲ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಕಟ್ಟಿದ ಮೋದಿ: ಈಗ ಅದರ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾದ ಕಾಲ

 

ಖುಲ್ಲಂಖುಲ್ಲಾ * ಬಿವಿಸೀ

ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ತ್ವರಿತ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಎಂದು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೊಡ್ಡ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೂ ಈಗ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ, ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಚಿವರ ಬದಲಿಗೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತ ತಂಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಪರಿಣಾಮ, ಆಡಳಿತದ ಹೊರೆ ಒಂದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

ಬಲಿಷ್ಠ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಎಂದರೆ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಮಾತನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅನುಸರಿಸುವ ಸಚಿವರ `ಜೀ ಹುಜೂರ್' ಗುಂಪಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲೂ ವಿಷಯಜ್ಞಾನ, ಅನುಭವ, ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಸಚಿವರು ಇರಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸಚಿವರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಇಲಾಖೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊರುವ ನಾಯಕರಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಧಾನಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುವ ವಕ್ತಾರರಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ನೀತಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಉದ್ಯೋಗ, ಕೃಷಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಇರಲಿ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಉತ್ತರ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಪರಿಣತಿ, ನಿರಂತರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಅಗತ್ಯ. ಸಚಿವರು ಬಲಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರೆ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇದ್ದರೆ, ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೇ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಯ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವವೂ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನಂತೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಬಹುಮತದ ಬಲದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲ. ಮೈತ್ರಿ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಂಬಲದ ಅಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಮನ್ವಯ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದು. ಸರ್ಕಾರದ ಯಶಸ್ಸು ಪ್ರಧಾನಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಿರ? ಪ್ರಧಾನಿಯೇ ಎಲ್ಲದರ ಮುಖವಾಗಿದ್ದರೆ ವೈಫಲ್ಯದ ಹೊಣೆ ಯಾರದು? ಸಚಿವರು ನಿಜವಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಕಚೇರಿಯತ್ತವೇ ತಿರುಗುತ್ತದೆಯೇ?

ಇದು ಕೇವಲ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಉತ್ತಮ ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಚಿವರು ಬೇಕು; ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರಧಾನಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಬಲ್ಲ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಚಿವರು ಬೇಕು.

ಮೋದಿ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಬಲಿಷ್ಠ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಬದಲು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದರ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭ ಕೆಲಕಾಲ ದೊರಕಬಹುದು. ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಲೆ ಆಡಳಿತವೇ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲುಗಳು ಆ ಬೆಲೆಯ ಆರಂಭವಾಗಿರಬಹುದು.