ಮರಳಿದ ಹೋಲ್‍ಸೇಲ್ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ

 ಚಿಂತಾಜನಕ * ಬಿವಿಸೀ

2014ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವೂ ಒಂದು. ಆಗ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಹಗರಣಗಳ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಸಮಾಧಾನಗಳು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತ್ತು. ಒಂದು ದಶಕದ ಬಳಿಕ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮಧ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಅದರ ಸ್ವರೂಪವೂ, ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ, ನೇಮಕಾತಿ ಅಕ್ರಮ, ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಅಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕುರಿತು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿರುವ ಆರೋಪಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿವೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಅಸಮಾಧಾನಗಳು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿವೆ.

ಆದರೆ 2011ರಂತೆ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಚಳವಳಿ ಏಕೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಅಂದಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಡುವೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಬೀದಿಗಿಳಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ಇಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ವಿವಿಧ ಘಟನೆಗಳು, ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಚದುರಿಹೋಗಿದೆ. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಳವಳಿಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಸ್ವರೂಪವೂ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಲಂಚದ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇತ್ತು. ಈಗ ಈ ಎರಡು ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಮಸುಕಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆ ಪಡೆಯುವಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪ ಒಂದೇ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎರಡು ಮುಖಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ.

ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ನಿಲುವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ, ಕಪ್ಪುಹಣದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಆಡಳಿತದ ಭರವಸೆಗಳು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅದರ ಘೋಷಣೆಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆಡಳಿತದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅಕ್ರಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೇಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ, ತನಿಖೆಗಳು ಎಷ್ಟು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಎಷ್ಟು ಸಮಾನವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ನಿಜವಾದ ಮಾನದಂಡ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರ, ನಿಯಂತ್ರಣಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದಂತೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಹಣದ ಲಂಚವಲ್ಲ; ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸುವುದೂ ಅದರ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಬಹುದು.

ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದು ಭಾರತದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮರಳಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ, ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ತಡೆಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿವೆ ಎಂಬುದೂ ಮುಖ್ಯ. ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ.

ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಸುಲಭ. ಆದರೆ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೂ ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು, ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ನೀಡುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಆಡಳಿತ ನೀಡುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ. ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು.