ನೆಹರೂ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪಕ!

 ಇದು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು?

ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಿಂದ * ಬಿವಿಸೀ

ಇಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬಿಜೆಪಿಯ ಹಿಂದಿನ ಅವತಾರವಾದ ಜನಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಡಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಅನೇಕರಿಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯ ವಿಷಯ. ಆದರೆ, ಆ ಕಾಲದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇಂದಿನಂತಿರಲಿಲ್ಲ.

1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದಾಗ ದೇಶ ವಿಭಜನೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಪುನರ್ವಸತಿ, ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಲೀನ ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಮಹತ್ವದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರು ಕೇವಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವಿವಿಧ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಸಮರ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು.

ಅದರಂತೆ ಡಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರಿಗೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜು ಖಾತೆಯ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಡಾ ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಕಾನೂನು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.

ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, 1947ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘವೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಡಾ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು 1951ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಅವರು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ನಂತರ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜನಸಂಘವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಇದೇ ಜನಸಂಘವು ಮುಂದೆ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಭಾಗವಾಗಿ, 1980ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ತಾತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನಾ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.

ಡಾ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು 1950ರಲ್ಲಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನೆಹರೂ-ಲಿಯಾಕತ್ ಒಪ್ಪಂದ, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕುರಿತ ನೀತಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಗೆ ತೀವ್ರ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವೇ ನಂತರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಹೀಗಾಗಿ, ಡಾ ಶ್ಯಾಮಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರು ನೆಹರೂ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿದ್ದದ್ದು ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಾಭಾಸವಲ್ಲ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷಾತೀತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ನಾಯಕರನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಜನಸಂಘ-ಬಿಜೆಪಿ ನಡುವಿನ ವೈಚಾರಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು.