ನೂರಡಿ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ: ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಕನಸು ಎಲ್ಲಿ ಮಾಯವಾಯಿತು?

 * ಬಿವಿಸೀ

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ನೂರಡಿ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ ಇಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯಿಂದಲೇ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ, ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ನಿವಾರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಈಗ ಸರ್ಕಾರದ ಕಡತಗಳಲ್ಲೂ, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಲ್ಲೇಖವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ವರದಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಾದವು. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಮಾತುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ನೂರಡಿ ಅಗಲದ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಭೂಮಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಲೇ ಯೋಜನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಬಹುದೆಂಬ ಮಾದರಿಯನ್ನೂ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಯೋಜನೆಯ ರೂಪುರೇಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿಗಳು ಹರಿದಾಡಿದ್ದವು. ಕೆಲವೆಡೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸರ್ವೆ, ಗುರುತು ಹಾಕುವ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆದವು ಎನ್ನುವ ದಾಖಲೆಗಳೂ ಇವೆ.

ಆದರೆ ನಂತರ ಯೋಜನೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆನಪಿನಿಂದ ಮಾಯವಾಯಿತು. ಭೂಸ್ವಾಧೀನದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಭೂಮಿಯ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ರಾಜಕೀಯ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಹಣಕಾಸಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯದ ಕೊರತೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾದ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯೂ ಇಲ್ಲ; ಅದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಯೋಜನೆ "ಬದುಕಿದೆಯೋ, ಸತ್ತಿದೆಯೋ" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿದೆ.

ನಗರದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಪಾಠವಾಗಬೇಕಿದೆ. ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದ, ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸದೆ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ರೂಪುರೇಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಘೋಷಿಸಿದರೆ ಅವು ಕಡತಗಳಲ್ಲೇ ಸಿಲುಕುವ ಅಪಾಯ ಎಷ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಯೋಜನೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ನಡುವೆ ಮಂಗಳೂರು ನಗರದ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಬಂದರು ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆ, ಮೇಲ್ಸೇತುವೆಗಳು, ಹೊಸ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ-ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮಗ್ರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ನಗರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯೋಜನೆ ಇಂದು ಆಡಳಿತದ ಮೌನದೊಳಗೆ ಮರೆಯಾಗಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿ.

ಈಗ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಘೋಷಣೆ ಅಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕುರಿತು ಶ್ವೇತಪತ್ರ ಹೊರಡಿಸಬೇಕು. ಯೋಜನೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಬೇಕು; ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ನವೀಕೃತ ಸಮೀಕ್ಷೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಹಂತ ಹಂತದ ಅನುಷ್ಠಾನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಭವಿಷ್ಯ - ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಯೋಜನೆಗಳು ಮೌನದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಬಾರದು. ಮಂಗಳೂರಿನ ನೂರಡಿ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆ ಯೋಜನೆಯ ಕಥೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.