ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ತಂಭದ ನಿಶ್ಶಬ್ದ ಪತನ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಹಾದಿ ತಪ್ಪುತ್ತಿದೆ

ಅಗೋಚರವೆನಿಸುವ ಸತ್ಯ * ಬಿವಿಸೀ

ಕಳೆದ ಎಂಟು ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಈ ಬಹುತ್ವದ ಸಮಾಜದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಇಂದು ಆ ಅಡಿಪಾಯವೇ ಸಡಲುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಯುರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸದ ವೇಳೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು ಕೇಳಿದ ನೇರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸದೆ ಜಾರಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಆಡಳಿತಾರೂಢ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಮುಕ್ತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ನುಣುಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಈ ನಡವಳಿಕೆ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.

2026ರ ಜಾಗತಿಕ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 180 ದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ 157ನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲ; ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಧ್ವನಿ ಅಡಗಿಸುತ್ತಿರುವುದರ ಲಕ್ಷಣ. ಸಶಕ್ತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತದ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ, ಜನರಿಗೆ ಸತ್ಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುವ `ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ತಂಭ' ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಆಮಿಷ ಒಡ್ಡಿ, ವಿರೋಧಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಿಬಿಐ, ಇಡಿ ದಾಳಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೆದರಿಸುವ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಈ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದಮನ ನೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಇಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಬಹುತೇಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವ ತಮ್ಮ ನೈಜ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನೇ ಮರೆತಿವೆ. ಆಡಳಿತದ ಘೋರ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕೇವಲ ಭಟ್ಟಂಗಿತನ ಹಾಗೂ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಲು ಇವು ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ನಡೆ ಇಡೀ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಯದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂ-ಸೆನ್ಸಾರ್‍ಶಿಪ್‍ಗೆ ಶರಣಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನ ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯುವ ದಾರಿಯೇ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದೆ.

ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವು ತೀವ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ದೇಶದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷವೇ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೆಹಲಿ ಕೇಂದ್ರಿತ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಅವಕಾಶ ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಚುನಾವಣೆಗಳು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಖವಾಡ ಹೊತ್ತ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಎಂದಿಗೂ ಹಠಾತ್ ದಂಗೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಅದರ ಕಾವಲು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸತ್ತು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಬದುಕುಳಿದಿರುವುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಅತಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಸಲ್ಲದು. ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ವಿಫಲವಾದಾಗ, ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ನಾಗರಿಕರ ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. 

ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತ ಮತದಾರರು ಇಂತಹ ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇಶದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಈಗಲೇ ಜಾಗೃತರಾಗಬೇಕಿದೆ.