ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ : ಬಿಜೆಪಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ, ಭಾರತ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತದೆ

ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಇಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಕೋಶವಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ಏರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಇಂಧನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಧರ್ಮ, ಜಾತಿ, ಆಹಾರ, ಉಡುಗೆ, ಭಾಷೆ-ಎಲ್ಲವೂ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಚುನಾವಣಾ ನೆಲೆ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತ ಎಂಬ ಬಹುಮುಖ, ಬಹುಧ್ವನಿಯ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ.

ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ರಾಜಕೀಯ ಉಪಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸಮಾಜವನ್ನು `ನಾವು' ಮತ್ತು `ಅವರು' ಎಂದು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಭಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಭಯದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ತಾನು ರಕ್ಷಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ, ಟಿವಿ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ-ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ವಿಭಜನೆಯ ಭಾಷೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು, ಸಂವಿಧಾನ, ನೈತಿಕತೆ ಎಂಬ ಪದಗಳು ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.

ಆದರೆ ಈ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭದ ಬೆಲೆ ಭಾರೀ. ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದಾಗ ಹಿಂಸೆಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾತಿನ ಹಿಂಸೆ ಕ್ರಮೇಣ ದೈಹಿಕ ಹಿಂಸೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಗೂಂಡಾಗಿರಿ, ಗುಂಪು ಹಲ್ಲೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ-ಇವೆಲ್ಲವೂ `ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'ಗಳಂತೆ ಕಾಣಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರ ಮೌನವಾಗಿರುವಾಗ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಕಠಿಣತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವಾಗ, ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ: ಕೆಲವರ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ಇದೆ.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಹೋದರತ್ವದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಆದರೆ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಈ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಕುಸಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮಾಧಾರಿತ ರಾಜಕೀಯವು ನಾಗರಿಕನನ್ನು ಸಮಾನ ಹಕ್ಕಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ನೋಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಗುರುತು ರಾಜಕಾರಣವೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳಂತಹ ನೈಜ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.

ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಪಾತ್ರವೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ. ಕೆಲವು ವಾಹಿನಿಗಳು ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿಸುತ್ತಿವೆ. `ಚರ್ಚೆ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕೂಗು, ನಿಂದನೆ, ಅಪಮಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಾಧ್ಯಮದ ಗದ್ದಲದ ಹಿಂದೆ ಅಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಬಿಜೆಪಿ ಈ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ನಿಜ. ಆದರೆ ಭಾರತ? ಭಾರತ ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ವಿಭಜನೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷಣಿಕ ಗೆಲುವುಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು, ಆದರೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಂಬಿಕೆ ಕುಸಿದಾಗ, ಸಹಬಾಳ್ವೆ ಕುಸಿದಾಗ, ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಾಸ ಹಾಳಾದಾಗ-ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ, ಜಾಗತಿಕ ಗೌರವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಾಂತಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮಾರ್ಗ ಕಠಿಣವಾದರೂ ಸ್ಪಷ್ಟ. ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಅಗತ್ಯ. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಒಂದು ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಭಾರತ ಮಾತ್ರ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಣಗುತ್ತಲೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ.