ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೇ: ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯ ಸಿಗಬೇಕು

 ಕೇವಿಯಟ್ * ಬಿವಿಸೀ

ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಅನಧಿಕೃತ ವ್ಯಾಪಾರ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆದಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಪಾದಚಾರಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಂಘಟನೆಗಳು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ.

ನಗರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗವು ಐಷಾರಾಮಿ ಸೌಲಭ್ಯವಲ್ಲ; ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗ. ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಉಂಟಾದರೆ ಅಪಘಾತಗಳ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳು, ವಯೋವೃದ್ಧರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷಚೇತನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳು ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆಯೋ, ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೇ ಮೀಸಲಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಮೂಲ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಿ ಇರಬಾರದು.

ಇದರರ್ಥ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಲ್ಲ. ದೇಶದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ಅನೇಕರು ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಗರಗಳಿಗೆ ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಪಾತ್ರ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ "ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕು ಎಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಕ್ಕು ಸಾವಿರಾರು ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಚಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಾಡಬಾರದು. ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅಂಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲ; ಸಮರ್ಪಕ ನಗರ ಯೋಜನೆಯ ಕೊರತೆಯಲ್ಲಿದೆ. ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಯೋಜಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಖಾಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಗಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಪುನರ್ವಸತಿ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ ಇರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಬದುಕಿಗೂ ಭದ್ರತೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರಗಳ ಶಿಸ್ತು ಸಹ ಕಾಪಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಇರಬಾರದು. ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗವು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳ. ಅದನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತೆಗೂ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬಲಿಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಕೊನೆಗೂ ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಸಮಂಜಸವಾದ ತೀರ್ಮಾನವಿದೆ. ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿನಾಯಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಬೀದಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಂತೆ ಕಾಣದೆ, ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಕಾಪಾಡುವ ಮಾರ್ಗ ಇದೇ. ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಾದಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು ನಾಗರಿಕತೆಯ ಸಂಕೇತ; ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯ.