ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ, ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗ: ಬಲಪಡಿಸಿ ಅಥವಾ ಕಿತ್ತೊಗೆಯಿರಿ

 

ನೇರಾನೇರ * ಬಿವಿಸೀ

ರಾಜ್ಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದಂತಹ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಆಯೋಗಗಳು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಾಯತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ, ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಂಬಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲ. ಅವರ ಆದೇಶಗಳು ಇಲಾಖೆಗಳ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ನಿಂತುಬಿಡುತ್ತವೆ; ಅನುಷ್ಠಾನ ಆಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಆಗದೇ ಇರಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಶಿಫಾರ್ಸು ಕೇವಲ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ನಾಗರಿಕರು ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಫಲಿತಾಂಶ ಬಹುತೇಕ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದೇಶಗಳು ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತವೆ, ಪಾಲನೆ ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜಾರಿಯು ಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಗಾದ ಇಲಾಖೆಗಳ ಇಚ್ಛೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮೇಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ನಡೆದರೂ, ಮಾಹಿತಿ ನಿರಾಕರಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಾಕಿಯಾಗಿರುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವೂ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರೂ, ನೈಜ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.

ಇದರಿಂದ ಮೂಲಭೂತ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ: ತಮ್ಮದೇ ಆದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದರ ಅರ್ಥವೇನು? ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯಿರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತ ವೆಚ್ಚವು ಕೇವಲ ನಾಮ್-ಕಾ-ವಾಸ್ತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಈ ಆಯೋಗಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಜಾರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ ನೀಡುವುದು - ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸಮಯಮಿತಿ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ದಂಡ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಲ್ಲದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಎರಡನೆಯದು, ಅವುಗಳ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅಥವಾ ಪುನರ್ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು.

ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದಾದದ್ದು ದುರ್ಬಲ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಸ್ಥಿತಿ ಅಲ್ಲ. ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ಆದರೆ ಖಾತರಿಪಡಿಸದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ, ಅವು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಖರ್ಚುಬರಿಸುವ ನಾಮ್-ಕಾ-ವಾಸ್ತೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬಾರದು.