ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಜೀವಂತಿಕೆ

 ಜಿಜ್ಞಾಸೆ * ಬಿವಿಸೀ

ಸಂವಿಧಾನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ನಿರ್ಜೀವ ಕಾನೂನು ಪುಸ್ತಕವಲ್ಲ; ಅದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕವಚ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಂವಿಧಾನದ `ಅಕ್ಷರ' ಅಥವಾ `ಬರಹ'ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಮೂಲ `ಆಶಯ' ಅಥವಾ `ಆತ್ಮ' ಎಲ್ಲೋ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆತಂಕ ಮೂಡುತ್ತಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆ ನಿಯಮಗಳ ಹಿಂದಿರುವ ನೈತಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ತುಡಿತವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ ಮುನ್ನುಡಿಯು "ಭಾರತದ ಜನತೆಯಾದ ನಾವು" ಎಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವಾಗ, ಅದು ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ನಾಗರಿಕನೇ ಹೊರತು ಆಡಳಿತಗಾರನಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಈ ಆಶಯದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂಗಗಳಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾಯಾರ್ಂಗ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೆ, ಜನರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಬೇಕಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಜೀವ ಬರುತ್ತದೆ.

ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಹಕ್ಕು ಸಂವಿಧಾನದ ಉಸಿರಾಟದಂತೆ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹವೆಂದು ಕಾಣುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಭ್ರಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾನತೆಯು ಕೇವಲ ಕಾನೂನಿನ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ತಲುಪಿದಾಗ ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳ ಸಮಾನತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಿರುವುದು `ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ದೇಶಪ್ರೇಮ'. ಇದು ಕೇವಲ ಧ್ವಜ ಅಥವಾ ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ; ಇದು ನಮ್ಮ ನೆರೆಯವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಹೋದರತ್ವವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಂಸ್ಕøತಿ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ನಡುವೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ಮಂತ್ರ. ಈ ಮಂತ್ರವು ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗದೆ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ನಮಗೆ ಕೇವಲ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ, ಅದು ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದ ನೈತಿಕ ದಿಕ್ಸೂಚಿ. ಈ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯು ದಾರಿ ತಪ್ಪದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಜಾಗೃತ ನಾಗರಿಕರ ಕರ್ತವ್ಯ.

ಈ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸವಾಲೆಂದರೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವುದು ಎಂದರೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವಾದದ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮರೆಯದಿರುವುದು. ನ್ಯಾಯದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅಪಚಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ `ಮೂಲ ಸಂರಚನೆ'ಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿವೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಈ ಜಾಗೃತಿಯೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಳಿವು-ಉಳಿವಿನ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಬಾಬಾಸಾಹೇಬ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸಿದಂತೆ, ಸಂವಿಧಾನವು ಎಷ್ಟೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಕೈಗಳು ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳದ್ದಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಹಾದಿಯಾಗಬೇಕು. ನಾವು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ಪೂಜಿಸುವ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಸಾಧ್ಯ. ಸಂವಿಧಾನದ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ನಾವು ಮರುಬದ್ಧರಾಗುವುದು ಎಂದರೆ, ದ್ವೇಷದ ಬದಲು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಬದಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ನಾವು ನೀಡಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಉಡುಗೊರೆ.